ملا حبيب الله الشريف الكاشاني
36
توضيح البيان في تسهيل الأوزان
نسبت ده سه ثمن مىشود و همان حاصل قسمت است مثال اخر در قسمت دو بر سه ربع از ضرب دو در چهار كه مخرج كسر است هشت حاصل شد و از ضرب سه ربع سه شد هشت را بر سه قسمت كرديم دو عدد صحيح و دو ثلث خارج شد و مخفى نماند كه قسمت كسور هشت صورت دارد و قاعده جميع صور همان است كه ذكر شد فصل تفريق عبارت است از جدا كردن عددي از عددي ديگر [ تفريق عدد صحيح از عدد صحيح ] و بعبارة اخرى عبارت است از كم كردن عددي از عددى كه بيشتر باشد يا مساوى باشد مثل اين كه كم مىكنى پنج را از هشت سه باقي مىماند و شش را از شش چيزى باقى نمىماند پس اگر اعداد زياد باشد هر يك از منقوص و منقوص منه را محاذى يكديكر مىنويسيم و هر صورتى را از محاذى خود كم مىكنيم و آن چه باقي مىماند تحت خط عرضي مىنويسيم و اگر چيزى باقى نماند به جاى آن صفر مىنويسيم و اگر منقوص بيشتر از منقوص منه باشد پس ممكن نباشد تفريق يكي از عشرات او را از يسارش مىگيريم كه نسبت بان مرتبه